Wprowadzenie do Programu

Wady postawy ciała u dzieci i młodzieży to problem zdrowotny i społeczny. Wyniki badań specjalistów potwierdzają wyraźne nieprawidłowości w rozwoju narządu ruchu i statyki ciała u dzieci i młodzieży w wieku szkolnym. Populacja ta wymaga szczególnej troski i stworzenia optymalnych warunków rozwoju, na co zwrócono uwagę w Narodowym Programie Zdrowia na lata 2007-20015.

Głównym czynnikiem sprzyjającym powstawaniu zaburzeń w postawie ciała jest brak aktywności fizycznej. W obecnym systemie szkolnym dziecko przez wiele godzin skazane jest przede wszystkim na przyjmowanie pozycji siedzącej, która stwarza zagrożenie dla prawidłowej postawy ciała ucznia. Ponadto rozwój komputeryzacji i zwiększenie oferty programów telewizyjnych sprawiają, że dzieci ograniczają swoją aktywność do minimum. Wszystkie niedopatrzenia i zaniedbania w tworzeniu odpowiednich warunków rozwoju mogą spowodować utrwalenie się złych nawyków oraz doprowadzić do zniekształceń w budowie i postawie ciała, które z kolei powodując dolegliwości, w konsekwencji prowadzą do długotrwałego i kosztownego procesu leczenia.

Zmniejszająca się aktywność fizyczna i powszechny dostęp do żywności o wysokiej wartości energetycznej również wpływają niekorzystnie na masę ciała. Wyniki badań epidemiologicznych wskazują, że liczba dzieci i młodzieży z otyłością stale wzrasta. Pojawiający się problem nadwagi i otyłości utrudnia dziecku podejmowanie aktywności fizycznej i zwiększa urazowość na lekcjach wychowania fizycznego. Otyłości i nadwadze często towarzyszą wady postawy ciała, które są przyczyną licznych dolegliwości bólowych ze strony aparatu ruchu i jeszcze bardziej wzmożonego unikania aktywności fizycznej.

Ocena postawy ciała wchodzi w zakres badań przesiewowych prowadzonych w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej, realizowanej w oparciu o ustawę o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych (Dz. U. 2004.210.2135 z późn. zm.) i akt wykonawczy czyli dokument regulujący zakres opieki profilaktycznej świadczonej przez pielęgniarki na terenie szkoły – Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 sierpnia 2009 r. w sprawie organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą (Dz.U. 09.139.1133), a także inne akty, mające zastosowanie w pracy pielęgniarki w środowisku nauczania i wychowania.

W organizacji tej opieki pomocne są materiały opracowane w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie:

  • „Standardy i metodyka pracy pielęgniarki i higienistki szkolnej",
  • „Standardy w profilaktycznej opiece zdrowotnej nad uczniami sprawowanej przez pielęgniarkę lub higienistkę szkolną i lekarza podstawowej opieki zdrowotnej",
  • „Profilaktyczne badania lekarskie i inne zadania lekarza w opiece zdrowotnej nad uczniami",
  • „Współdziałanie pracowników szkoły i pielęgniarki lub higienistki szkolnej",
  • „Testy przesiewowe u dzieci i młodzieży w wieku szkolnym”,
  • „Jak pomóc otyłemu nastolatkowi? Rola pielęgniarki i nauczyciela wychowania fizycznego we wspieraniu młodzieży z nadwagą i otyłością".


Testy przesiewowe mają na celu wykrywanie najczęstszych zaburzeń w rozwoju i stanie zdrowia w określonych grupach wieku, w których zaburzenia te najczęściej ujawniają się lub pogłębiają, a w zakresie zaburzeń narządu ruchu – wykrywanie bocznego skrzywienia kręgosłupa, nadmiernej kifozy piersiowej, zniekształceń statycznych kończyn dolnych.

Obowiązujący w Polsce program testów przesiewowych oraz profilaktycznych badań lekarskich stanowi kluczowy element profilaktyki drugorzędowej w odniesieniu do populacji w wieku rozwojowym. Każdy uczeń z dodatnim wynikiem testu przesiewowego powinien być skierowany na badania diagnostyczne. Pielęgniarka lub higienistka szkolna kieruje ucznia do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (lekarza rodzinnego, pediatry lub medycyny ogólnej), który sprawuje opiekę nad danym dzieckiem, podając w odpowiedniej dokumentacji rodzaj stwierdzonych nieprawidłowości. Do 16 roku życia badania lekarskie wykonywane są w obecności rodziców, a uczeń 18-letni może zgłosić się na badania sam. Lekarz przeprowadza wywiad i badanie przedmiotowe oraz w razie potrzeby powtarza test przesiewowy. W razie potwierdzenia zaburzenia w stopniu wymagającym leczenia specjalistycznego, kieruje ucznia do lekarza specjalisty – w przypadku wady postawy ciała – do lekarza ortopedy (poradnia wad postawy ciała) lub udziela porady i ustala zasady dalszego postępowania.

Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 28 sierpnia 2009 r. w sprawie organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą testy przesiewowe i profilaktyczne badania lekarskie wykonywane są w:

  • klasie I szkoły podstawowej
  • klasie III szkoły podstawowej
  • klasie V szkoły podstawowej
  • klasie I gimnazjum
  • klasie I szkoły ponadgimnazjalnej
  • ostatniej klasie szkoły ponadgimnazjalnej.

Dzieci i młodzież z zaburzeniami postawy ciała wymagają:

  • opieki lekarza ortopedy – leczenia lub korekcji,
  • systematycznych ćwiczeń korekcyjnych także w ramach zajęć wychowania fizycznego w szkole,
  • porady w zakresie doboru mebli w szkole i w domu,
  • porady w zakresie przyjmowania właściwej pozycji w czasie siedzenia i snu,
  • doboru obuwia, wkładek ortopedycznych itd.
 


Partnerzy


Wojewoda Opolski


Marszałek
Województwa Opolskiego


Opolski Kurator
Oświaty


Politechnika Opolska


Opolski Oddział
Wojewódzki
Narodowego
Funduszu Zdrowia


Wojewódzka Stacja
Sanitarno-
Epidemiologiczna
w Opolu


Państwowa Medyczna
Wyższa Szkoła
Zawodowa w Opolu

Statystyka
Naszą witrynę przegląda teraz 4 gości